Bodemsanering maakte woningbouw mogelijk op een voormalig industrieterrein
Een voormalig industrieterrein herontwikkelen tot woningen vraagt om meer dan het verwijderen van een paar verontreinigde plekken. Op deze locatie bestaat de ondergrond uit een sterk wisselend ophoogpakket met puin en verschillende verontreinigingen in grond en grondwater. De sanering moest de locatie geschikt maken voor woningen met tuinen, appartementen, een woonerf en openbaar groen.
Projectinformatie
Opdrachtgever: Bouwbedrijf M.J. de Nijs en Zonen
Directievoerder: Bouwteam P&O
Project: Herontwikkeling van een voormalig industrieterrein naar woningen met tuinen, appartementen, een woonerf en openbaar groen
Rol Geofoxx: Milieukundig begeleider en bodemadvies tijdens en na de bodemsanering
Werkzaamheden Geofoxx: Uitkeuring van saneringsvakken, monstername en beoordeling van analyseresultaten, afstemming bij afwijkingen en aanvullend onderzoek naar resterende grond- en grondwaterverontreiniging
Een bodem met verschillende verontreinigingen
Uit eerdere bodemonderzoeken was bekend dat onder een deel van het terrein een puinhoudende laag aanwezig is. Die laag varieerde sterk in dikte en samenstelling. In het puin waren onder meer zware metalen, PAK, minerale olie en asbest aangetoond. De omvang van deze verontreinigde puinhoudende laag was vooraf ingeschat op circa 38.500 m³.
Daarnaast waren op verschillende plekken mobiele verontreinigingen aanwezig. Het ging onder meer om minerale olie, bestrijdingsmiddelen en naftaleen in grond en grondwater. Voor het voormalige industriële gebruik waren volgens de beschikking geen onaanvaardbare humane, ecologische of verspreidingsrisico’s vastgesteld. De voorgenomen woningbouw stelde echter andere eisen aan de inrichting van de locatie.
De saneringsdoelstelling volgde het toekomstige gebruik
Voor toekomstige tuinen en openbaar groen moest een leeflaag worden aangebracht. Voor tuinen en recreatiegebieden moest de eerste meter vanaf het toekomstige maaiveld voldoen aan bodemkwaliteitsklasse Wonen, met aanvullende eisen voor lood en asbest. Bebouwing en verharding konden als duurzame afdeklaag functioneren.
Ook de toekomstige kabels, leidingen en riolering speelden mee. De nutstracés zijn aangelegd in grond die niet sterk verontreinigd is, zodat toekomstige aanleg- en onderhoudswerkzaamheden niet direct in de sterk verontreinigde bodem hoeven plaats te vinden.
Verwijderen waar nodig en afdekken waar dat kon
De aanpak verschilde per soort verontreiniging en per toekomstige functie. Mobiele verontreinigingen zijn ontgraven. Ontgravingsputten zijn tijdens de uitvoering bemonsterd en geanalyseerd om te controleren of het resultaat aan de saneringsdoelstelling voldeed. Waar nodig werd grondwater tijdelijk verlaagd om de verontreinigde grond droog te kunnen ontgraven.
Bij de immobiele verontreinigingen was volledige verwijdering niet het uitgangspunt. Onder tuinen en groen is een leeflaag aangebracht en onder bebouwing en verharding zorgt de afdekking ervoor dat contact met de achterliggende verontreinigde bodem wordt voorkomen.
Voor de aanvulling van de tuinen is schone grond gebruikt. In totaal is op de locatie circa 11.000 m³ schone grond toegepast.
De praktijk week soms af van wat vooraf bekend was
Een saneringsplan geeft richting, maar tijdens het graven wordt zichtbaar wat daadwerkelijk in de bodem zit. Ook op deze locatie kwamen onverwachte situaties naar voren. Zo werd een niet eerder bekende ondergrondse dieseltank aangetroffen, inclusief een verontreiniging met brandstof. Elders bleken twee beschadigde olievaatjes een kleine oliespot te hebben veroorzaakt. Beide situaties zijn tijdens de uitvoering gemeld en gesaneerd.
Bij de voormalige wasplaats bleek de situatie eveneens anders dan vooraf verwacht. In plaats van de verwachte sterke naftaleenverontreiniging in de bovengrond werd dieper in de puinhoudende laag een sterke verontreiniging met minerale olie aangetroffen. De aanpak is daarop tijdens de uitvoering afgestemd met het bevoegd gezag.
Ook bij een verontreiniging met bestrijdingsmiddelen kon niet overal verder worden ontgraven. Verder graven richting een gebouw op het aangrenzende perceel zou de stabiliteit daarvan in gevaar brengen. Met instemming van het bevoegd gezag is daar een deel van de verontreiniging achtergebleven en is langs de betreffende putwanden en putbodem een foliescherm aangebracht.
Hoe de bodem geschikt is gemaakt voor wonen
Na een bodemsanering hoeft een locatie niet overal volledig vrij van verontreiniging te zijn. Ook hier zijn restverontreinigingen aanwezig. De maatregelen zijn afgestemd op de plek waar ze voorkomen en op het gebruik van de bovengrond.
Bij immobiele verontreinigingen voorkomen de leeflaag, bebouwing en verharding contact met de achterliggende verontreinigde bodem. Voor het grondwater is na de sanering aanvullend onderzoek uitgevoerd. Daaruit bleek dat de sterke restverontreiniging met bestrijdingsmiddelen een relatief beperkte omvang heeft, geen pluim is aangetoond en dat de omvang vergelijkbaar is met de eerder vastgestelde situatie. Daarmee is vastgesteld dat deze grondwaterverontreiniging stabiel is. Ter plaatse van de woningbouw zijn geen mobiele restverontreinigingen in het grondwater aanwezig.
De afdek- en leeflagen moeten in stand blijven. Voor bepaalde toekomstige grondwerkzaamheden en wijzigingen in het bodemgebruik gelden nazorgmaatregelen. Regulier gebruik van de achtertuinen valt volgens de evaluatie buiten de meldingsplicht die voor graafwerk in de leeflaag is beschreven.
Milieukundige begeleiding tijdens een veranderende uitvoering
Tijdens de uitvoering keurde Geofoxx ontgravingen uit en werden de controlemonsters en analyseresultaten beoordeeld om te bepalen of verder ontgraven nodig was. Bij afwijkingen vond afstemming plaats met de directievoerder, Bouwteam P&O en het bevoegde gezag, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.
Na de sanering werden de resterende verontreiniging in grond en grondwater bij de voormalige spot met bestrijdingsmiddelen onderzocht. De resultaten onderbouwden de vaststelling dat de grondwatersituatie stabiel is en dat geen aanvullende sanerende maatregelen nodig zijn.
Van saneringslocatie naar woonomgeving
Tijdens de sanering is in totaal circa 20.000 ton aan verschillende materiaalstromen afgevoerd. Na het ontgraven, aanvullen en aanbrengen van de leeflaag is het terrein geëgaliseerd en verdicht, waarna de woningen en de civiele inrichting konden worden aangelegd.
De evaluatie concludeert dat aan de saneringsdoelstelling is voldaan. Inmiddels zijn de woningen gerealiseerd. De locatie houdt een bodemgeschiedenis, waarmee ook in de toekomst rekening moet worden gehouden. De leeflagen en afdekkingen blijven daarom in stand en voor bepaalde grondwerkzaamheden en wijzigingen in het bodemgebruik gelden nazorgmaatregelen.
Geofoxx