Een grondwatermeetnet voor gemeenten begint niet bij grondwateroverlast
Hoe krijg je grip op grondwaterstanden en gebruik je die kennis bij beheer en gebiedsontwikkeling?
Je gemeente heeft plannen voor woningbouw, rioolvervanging of de herinrichting van een wijk. Maar hoe hoog staat het grondwater, hoe verandert dat gedurende het jaar en wat betekent dit voor de plannen? Die vragen worden relevanter nu ook locaties met minder gunstige bodem- en wateromstandigheden in beeld komen voor nieuwe ontwikkelingen.
Ook het uitgangspunt water en bodem sturend vraagt om inzicht in het grondwatersysteem, zodat je bij de inrichting van een gebied rekening kunt houden met de mogelijkheden en beperkingen van de ondergrond.
Toch beschikken gemeenten niet altijd over voldoende grondwatergegevens. Soms ontbreken metingen, soms worden bestaande gegevens onvoldoende in samenhang gebruikt. De behoefte aan een grondwatermeetnet is er, maar de specialistische kennis en capaciteit om dit op te zetten en te beheren ontbreken regelmatig.
Een grondwatertaak zonder verplichte meetmethode
Volgens artikel 2.16 van de Omgevingswet hebben gemeenten de taak om structureel nadelige gevolgen van te hoge of te lage grondwaterstanden in openbaar gemeentelijk gebied zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover dit doelmatig is en binnen hun verantwoordelijkheid valt.
De wet verplicht gemeenten niet om een eigen grondwatermeetnet aan te leggen. Ze bepalen zelf hoe ze voldoende inzicht krijgen in de grondwatersituatie. Begin je pas met meten wanneer grondwateroverlast ontstaat, dan ontbreken vaak de historische meetgegevens om te beoordelen of het om een tijdelijke situatie gaat of een structureel probleem. Maar waar plaats je peilbuizen, hoe vaak meet je en hoe zorg je dat de gegevens bruikbaar blijven?
Het beantwoorden van deze vragen vraagt om specialistische kennis en tijd die binnen gemeenten niet altijd beschikbaar zijn.
Er wordt al gemeten, maar wat vertellen de gegevens?
Geofoxx voert voor gemeenten regelmatig grondwatermetingen uit. De metingen leveren gegevens op, maar zijn nog onvoldoende onderdeel van een samenhangende aanpak. Bij de gemeenten ontbreekt de tijd om de meetresultaten gezamenlijk te beoordelen en structureel te benutten.
Een afzonderlijke meting geeft alleen inzicht in de grondwaterstand op dat moment. Om veranderingen door natte winters, droge zomers of ingrepen in de omgeving te herkennen, zijn meetreeksen over langere perioden nodig. Daarbij kunnen grondwaterstanden binnen één wijk verschillen door bodemopbouw, watergangen of type rioolstelsel. In bestaande woonwijken kunnen grondwaterproblemen aanleiding geven om de inrichting van de openbare ruimte of het rioolstelsel aan te passen.
De eerste stap hoeft daarom niet het plaatsen van extra peilbuizen te zijn. Door bestaande meetpunten en meetreeksen te beoordelen, wordt duidelijk welke informatie bruikbaar is en waar gegevens ontbreken.
Grondwaterkennis helpt bij de inrichting van nieuwe én bestaande wijken
Veel locaties met gunstige bouwomstandigheden zijn al ontwikkeld. Nieuwe woningbouw komt soms terecht op plekken waar hoge grondwaterstanden, beperkte infiltratiemogelijkheden of een complexe bodemopbouw extra aandacht vragen.
Bij een nieuwe woonwijk beïnvloedt de grondwatersituatie onder andere de benodigde ophoging, ontwatering, aanleg van wegen en mogelijkheden voor waterberging. Door grondwatersituatie vroeg te vast te stellen, kun je het ontwerp beter afstemmen op de omstandigheden. Langjarige meetgegevens, eventueel aangevuld met hydrologische berekeningen en grondwatermodellen, helpen daarbij.
Ook bij rioolvervanging kunnen grondwatergegevens problemen voorkomen. Een lek riool kan bijvoorbeeld onbedoeld grondwater afvoeren. Wanneer het wordt vervangen door een waterdichte leiding, kan de grondwaterstand stijgen. Met inzicht in de bestaande situatie kun je mogelijke gevolgen vooraf beoordelen.
Een meetnet dat aansluit op gemeentelijke vragen
De informatiebehoefte bepaalt waar en hoe je meet. Bij grondwateroverlast wil je bijvoorbeeld weten hoe hoog het water komt en hoelang die situatie aanhoudt. Bij droogte zijn juist langdurig lage grondwaterstanden relevant, bijvoorbeeld vanwege funderingen of groenvoorzieningen.
Geofoxx combineert beschikbare meetgegevens met kennis van bodemopbouw en geohydrologie. Daarmee kunnen we een meetnet ontwerpen dat aansluit op de gemeentelijke vraagstukken. Dat kan een gemeentebreed meetnet zijn, een uitbreiding van bestaande specifieke meetlocatie of een gerichte aanpak in een wijk.
Na de aanleg vragen de meetpunten om onderhoud, controle en gegevensbeheer. Een afwijkende meting kan immers ook door een storing worden veroorzaakt. Bovendien maakt een meetnet veranderingen zichtbaar, maar is soms aanvullend onderzoek nodig om de oorzaken te achterhalen.
Voor gemeentelijke meetnetten die onder de Basisregistratie Ondergrond (BRO) vallen, gelden daarnaast verplichtingen voor gegevensaanlevering. Geofoxx kan gemeenten ondersteunen bij het ontwerp, de aanleg, monitoring, analyse, het beheer en de BRO-aanlevering.
Van losse metingen naar een bruikbaar grondwatermeetnet
Heb je binnen jouw gemeente al grondwatermetingen, maar ontbreekt het overzicht? Of wil je een meetnet opzetten en weet je niet waar te beginnen?
We brengen samen met jou in kaart welke gegevens beschikbaar zijn, wat ontbreekt en hoe je een passend meetnet kunt inrichten. Ook de uitvoering en het beheer kunnen we verzorgen, zodat je de specialistische kennis en capaciteit niet zelf hoeft te organiseren.
Wil je weten wat er binnen jouw gemeente nodig is?
Leg je grondwatervraagstuk aan ons voor. We bekijken de beschikbare informatie en bepalen samen de volgende stap.
