Een voormalig industrieterrein herontwikkelen tot woningen vraagt om meer dan het verwijderen van een paar verontreinigde plekken. Op deze locatie bestaat de ondergrond uit een sterk wisselend ophoogpakket met puin en verschillende verontreinigingen in grond en grondwater.
Wie te maken krijgt met Japanse duizendknoop langs een watergang merkt al snel dat het probleem verder gaat dan de plant zelf. In dit project liep de duizendknoop over het hele talud, door tot in aangrenzende percelen en tussen volwassen bomen. Dat maakte duidelijk dat een oppervlakkige aanpak geen optie was. Wat volgt, is een saneringstraject waarin techniek, volgorde en controle doorslaggevend zijn voor het eindresultaat.
Tijdens het ontgraven is niet gewerkt met vaste ontgravingsvlakken, maar met een variabele dieptebepaling. De ontgravingsdiepte werd continu afgestemd op de aanwezigheid van wortelstokken, waarbij visuele begeleiding leidend was. Zodra wortelresten zichtbaar bleven, is verder ontgraven. Dit betekende dat de uiteindelijke diepte lokaal varieert.
De keuze voor continue graafbegeleiding was hier essentieel. Niet om achteraf te controleren, maar om tijdens het werk beslissingen te nemen over doorzetten of bijstellen van de ontgraving. Daarmee werd voorkomen dat ‘net voldoende’ ontgraven zou leiden tot restmateriaal in de bodem of een veel te grote ontgraving met onnodige meerkosten.
De met Japanse duizendknoop besmette grond is ontgraven en wordt op locatie in een gecontroleerd depot met de Roots Reset®-methode van Soilwise behandeld. Dit is een beschermde methode waarbij door middel van bestaande bodembiologie de wortels van de Japanse duizendknoop volledig worden afgebroken.
Voordat er ook maar één kraan het terrein op ging, is vastgelegd wat technisch noodzakelijk was om de duizendknoop daadwerkelijk te verwijderen. Dat begon bij de afbakening van het saneringsgebied: niet alleen de zichtbare planten, maar ook de zones waar wortelstokken zich konden bevinden, zijn meegenomen.
In het werkplan is vastgelegd waar de duizendknoop ontgraven moest worden waarbij de graafbegeleider bepaalt tot welke diepte wordt ontgraven. Ook is vastgelegd waar het depot zou komen te liggen, hoe groot het moest zijn en welke ondergrond daarvoor nodig was.
Belangrijk was dat deze keuzes vooraf zijn gemaakt. De aannemer kreeg geen ruimte om tijdens het werk te improviseren op de saneringsmethode. Dat voorkwam dat snelheid of praktische handigheid de boventoon zou voeren boven effectiviteit.
De uitvoering startte met het ontgraven van alle grond waarin Japanse duizendknoop aanwezig was of verwacht werd. Dit gebeurde onder graafbegeleiding. Niet steekproefsgewijs, maar continu. De reden daarvoor was simpel: één gemiste wortelstok kan voldoende zijn voor hergroei.
De ontgraving vond gefaseerd plaats. Eerst is het talud laag voor laag afgegraven, waarbij voortdurend werd gecontroleerd of de ontgravingsdiepte voldeed. Grond werd afgevoerd naar de depotlocatie op hetzelfde terrein. Daarmee werd voorkomen dat besmette grond zich kon verspreiden over een groter gebied.
De depotlocatie werd vooraf ingericht. De ondergrond is ingestrooid en ingewerkt met het volledig plantaardige CleaRoot®-granulaat. Deze voedt specifieke microben die al in de bodem aanwezig zijn. Hierdoor groeien deze microben snel en verbruiken alle beschikbare zuurstof in de grond. Binnen twee dagen is het zuurstofniveau gedaald tot minder dan één procent. Door afwezigheid van zuurstof komen specifieke bacteriën tot wasdom die zich uiteindelijk gaan voeden met de koolhydraten uit de wortels van de Japanse duizendknoop. Dit proces is schadelijk voor de wortels van de invasieven en zorgt dat de wortels afsterven.
De verontreinigde grond is laagsgewijs op het depot aangebracht. Tussen die lagen is het CleaRoot®-granulaat ingestrooid en ingewerkt. Door de bodem te verrijken met dit granulaat en daarna zuurstofdicht af te dekken, breken de wortels van de schadelijke invasieven af. De dikte van de lagen, de verdeling van het granulaat en het vochtgehalte zijn daarbij gecontroleerd. Dit is geen standaard grondopslag; het depot functioneerde als een gecontroleerde behandelingsomgeving.
De laagopbouw was hierbij geen logistieke keuze, maar een technisch vereiste. Door de grond in beheersbare lagen aan te brengen, kon het CleaRoot®-granulaat gelijkmatig worden doorgemengd. Tegelijkertijd bleef het vochtgehalte beheersbaar, wat essentieel is voor het functioneren van deze gespecialiseerde methode.
De afdekking van het depot bestond uit twee lagen geotextiel met daartussen een laag speciale ultra-zuurstofdichte folie, elk met een eigen functie. De eerste laag beschermde tegen beschadiging door scherpe wortelresten. Daarboven volgde een zuurstofdichte afsluiting die zuurstoftoevoer moest voorkomen. De bovenste laag diende als fysieke bescherming tegen weersinvloeden en betreding.
Daarbovenop werd een laag zand aangebracht als bescherming tegen beschadigingen van buitenaf die lekkage zouden kunnen veroorzaken.
Na afsluiting begon het biologische behandelproces van ongeveer 12 maanden. In deze periode gebeurde aan de buitenkant weinig, maar technisch was dit een belangrijke fase. De effectiviteit van de sanering hangt af van de juiste omstandigheden in het depot. Daarom wordt gemonitord of het depot intact blijft, of de afdekking niet beschadigde en of er geen ongewenste verstoring optrad.
Tijdens de behandelfase ligt de nadruk op procesbewaking. Het depot wordt periodiek gecontroleerd en hierbij wordt door middel van metingen bepaald in welke fase het biologische proces zich bevindt. Er hoeft alleen gestuurd te worden op het zorgvuldig afronden van het proces.
Pas als duidelijk is dat de behandeling succesvol is verlopen, komt de volgende stap in beeld: hergebruik van grond en verdere inrichting van het beekprofiel.
Doordat de grond op locatie is gebleven, bleef het project flexibel in de vervolgfase. Er is geen afhankelijkheid van externe verwerkers of teruglevermomenten. Pas nadat duidelijk is dat de behandeling effectief verloopt, wordt gekeken naar hergebruik binnen het projectgebied. Door zorgvuldig handelen vertrouwt iedereen erop dat we dit najaar alle grond duizendknoop vrij hebben, en weer terug kunnen brengen in de oude situatie.
Dit project laat zien dat effectieve sanering van Japanse duizendknoop met de Roots Reset methode een kwestie is van zorgvuldige planning en uitvoering. Het resultaat wordt bepaald door:
Zekerheid ontstaat alleen wanneer sanering als technisch proces wordt georganiseerd, niet als bijzaak van inrichting of beheer. Wie dat accepteert, krijgt grip.
Een bodemverontreiniging hoeft niet automatisch een probleem te zijn. De belangrijkste vraag is wat de verontreiniging betekent voor het huidige of toekomstige gebruik van een locatie.
Kun je bouwen of ontwikkelen zoals gepland? Zijn er risico’s voor mens of milieu? Is een sanering nodig of zijn andere maatregelen mogelijk? Het antwoord hangt af van de aard van de verontreiniging, de locatie en de functie die de bodem moet vervullen.
Door de situatie zorgvuldig in beeld te brengen ontstaat inzicht in de risico’s, mogelijkheden en vervolgstappen.
Bodemverontreinigingen worden vaak ontdekt tijdens bodemonderzoek dat wordt uitgevoerd in het kader van bijvoorbeeld een grondtransactie, vergunningprocedure of gebiedsontwikkeling. Veel verontreinigingen zijn het gevolg van activiteiten uit het verleden, zoals:
Soms is een verontreiniging al bekend. In andere gevallen komt deze pas aan het licht tijdens onderzoek of uitvoering van werkzaamheden.
De aanwezigheid van een verontreiniging betekent niet automatisch dat een ontwikkeling niet kan doorgaan.
Belangrijk is om inzicht te krijgen in:
Op basis daarvan kan worden bepaald welke maatregelen nodig zijn en welke mogelijkheden er zijn voor de locatie.
Iedere locatie vraagt om een aanpak die past bij de situatie. Soms is een sanering noodzakelijk. In andere gevallen kan een verontreiniging veilig worden beheerd, afgeschermd of gecombineerd met een ontwikkeling. Hieronder vind je meer informatie over de verschillende stappen binnen een saneringstraject.
Wanneer uit een bodemonderzoek blijkt dat er sprake is van een verontreiniging die moet worden aangepakt, stellen we een saneringsplan op. In dit plan leggen we vast hoe de sanering wordt uitgevoerd en welk resultaat we nastreven.
Daarbij houden we rekening met technische haalbaarheid, risico’s, kosten, duurzaamheid en het toekomstige gebruik van de locatie.
Bodemsanering draait om het beheersen, verminderen of verwijderen van risico’s die ontstaan door verontreinigingen in de bodem of het grondwater.
De gekozen aanpak hangt af van de locatie, de verontreiniging en het toekomstige gebruik van de bodem. Het doel is niet altijd een volledig schone bodem, maar een bodem die geschikt is voor de functie.
Grondwatersanering richt zich specifiek op het aanpakken van verontreinigingen die zich in het grondwater bevinden. Deze verontreinigingen kunnen zich verspreiden over grotere afstanden en vormen daardoor vaak een complex vraagstuk.
Afhankelijk van de situatie kan gekozen worden voor verschillende technieken. Het doel is om risico’s voor mens en milieu te beperken en verdere verspreiding te voorkomen.
Tijdens de uitvoering van een sanering is onafhankelijke begeleiding vaak noodzakelijk.
De milieukundig begeleider bewaakt de kwaliteit van de uitvoering, ziet toe op de juiste omgang met grondstromen en zorgt voor de vastlegging van de werkzaamheden. Door vroegtijdig afwijkingen te signaleren kunnen risico’s worden beheerst en vertragingen worden voorkomen.
Bij bodemverontreiniging draait het niet alleen om het oplossen van een milieuprobleem. De keuzes die worden gemaakt hebben invloed op projectplanning, kosten, grondstromen, vergunningen en de toekomstige inrichting van een gebied.
Daarom kijken we verder dan de verontreiniging alleen. We beoordelen welke oplossing technisch uitvoerbaar is, past binnen wet- en regelgeving én aansluit bij de plannen voor de locatie.
Het uiteindelijke doel is niet een rapport of een sanering op zichzelf. Het doel is een bodem die veilig en verantwoord gebruikt kan worden voor de functie die zij moet vervullen.
Door onderzoek, sanering en uitvoering met elkaar te verbinden ontstaat een onderbouwde basis voor ontwikkeling, beheer en gebruik van de leefomgeving.
Een grote brand met chemicaliën is in eerste instantie een veiligheidsincident. De brand moet onder controle. De omgeving moet worden beschermd. Maar als chemicaliën vrijkomen, begint na het blussen het milieutraject.
Tijdens een lunchsessie vertelde collega Maarten Klijn wat de brand bij het voormalige bedrijf Chemie-Pack heeft betekend voor de bodem. Zijn verhaal laat zien hoe zo’n traject verloopt, van brand tot langdurige sanering, en waar de aandachtspunten liggen.
Wat gebeurt er met het terrein en hoe wordt een bodemsanering aangepakt?
De brand en het blussen
Bij Chemie-Pack koos de brandweer in de acute fase er bewust voor om de brand gecontroleerd te laten uitbranden. Een container met 16 ton aceton werd gekoeld en uitbreiding van de brand naar de naastgelegen bedrijven werd zo goed als mogelijk voorkomen. De chemische producten werden op deze manier zoveel mogelijk verbrand en er was een betere pluimstijging van de rook. Toch zijn er veel verschillende vloeistoffen met het bluswater in de bodem terechtgekomen.
Bodemverontreiniging niet altijd direct zichtbaar
Na een brand is niet meteen duidelijk wat de impact op de bodem en het grondwater is. Zeker op industrieterreinen, waar al bestaande verontreinigingen kunnen voorkomen, is het onderscheid tussen “oud” en “nieuw” lastig te bepalen. Ook bij Chemie-Pack was net na de brand veel onduidelijk.
Bodemonderzoek
Om de gevolgen voor de bodem en grondwater te bepalen, is bodemonderzoek nodig. In opdracht van de provincie Noord-Brabant zijn enkele toentallen bodemonderzoeken uitgevoerd en saneringsopties onderzocht om de verontreinigingssituatie in kaart te brengen.
Plan van aanpak: keuzes maken
De uitgevoerde bodemonderzoeken, saneringsgericht onderzoek, inzet van specialisten en afstemming leidden tot een plan van aanpak. De bodemsanering loopt op basis van dat plan. Daarin is vastgelegd op welke stoffen wordt gesaneerd, wat het doel van de bodemsanering is, welke planning en fasering van toepassing zijn en hoe de sanering wordt gecontroleerd.
Keuzes worden niet alleen technisch gemaakt, maar ook op basis van haalbaarheid, kosten en het toekomstig gebruik van het terrein. Een volledige ontgraving en grondwateronttrekking lijkt logisch, maar is in de praktijk vaak technisch niet uitvoerbaar als er bijvoorbeeld gebouwen staan of installaties draaien.
In Moerdijk ging het om een groot terrein met omliggende bedrijven, grotendeels nog in gebruik. Dat maakt de situatie complexer:
Uitvoering van de bodemsanering
In Moerdijk werd gekozen voor een combinatie van technieken:
De verontreiniging kon niet verwijderd worden door alleen grond af te graven. Daarom is een langer durende in-situ sanering uitgevoerd. Saneren is daarmee geen eenmalige actie, maar een cyclus: reinigen, meten, beoordelen en bijsturen.
De rol van Geofoxx
In dit project zijn wij betrokken als milieukundig verificator tijdens de conventionele en de in-situ bodemsanering.
Onze bijdrage:
Dit soort trajecten lopen vaak tien tot twintig jaar. Dan is consistentie in meten, zorgvuldig documenteren en helder rapporteren minstens zo belangrijk als de techniek zelf.
We keken ook naar concentraties in het grondwater en de ontwikkeling daarvan in de tijd.
Monitoring is daarbij essentieel. Niet één meetmoment, maar een reeks over een langere periode. Alleen zo zie je of concentraties dalen, stabiel blijven of zich verplaatsen. Aanvullende testen, zoals ecotoxicologische proeven om de impact op ecosystemen te bepalen, zijn technisch mogelijk en tevens uitgevoerd.
Met de symbolische aanplant van de eerste boom is een einde gekomen aan vijf jaar onderzoek en bodemsanering op de locatie van de grootste drugdump van Nederland. Daarmee start een nieuwe fase waarin het gebied stap voor stap wordt teruggegeven aan de natuur. In de komende jaren wordt het terrein verder beplant totdat het landschap zich volledig heeft hersteld.
Vijf jaar saneren op uitzonderlijke schaal
In opdracht van de provincie Noord-Brabant voerde Geofoxx, samen met aannemer NTP, deze bodemsanering uit. Na het ontdekken van de omvangrijke verontreiniging werd eerst werd eerst de situatie in de bodem en het grondwater in kaart gebracht. Op basis daarvan stelde Geofoxx het saneringsplan en de aanbestedingsdocumenten op en werden de benodigde vergunningen aangevraagd. Via de aanbestedingsprocedure werd gespecialiseerde aannemer NTP geselecteerd voor de uitvoering.
De sanering in twee fasen
De sanering werd uitgevoerd in twee fasen:
Fase 1 – Ontgraven van verontreinigde grond
De sterk verontreinigde grond werd ontgraven en afgevoerd naar een erkende verwerker. Daarmee werd de belangrijkste bron van verontreiniging verwijderd.
Fase 2 – Optimalisatie en sanering van het grondwater
Na fase 1 volgde aanvullend grondwateronderzoek om de verspreiding van de verontreiniging beter te bepalen. Op basis daarvan werd het saneringssysteem voor het grondwater afgestemd op de situatie in de ondergrond.
Geofoxx verzorgde tijdens beide fasen de milieukundige begeleiding en het projectmanagement.
Nieuwe fase: monitoring
Nu de actieve bodemsanering is afgerond, begint een periode van monitoring waarin de grondwaterkwaliteit nauwlettend wordt gevolgd. Zo wordt gecontroleerd of de sanering het gewenste effect heeft en het gebied zich verder kan herstellen.
Herstel van natuur en landschap
De eerste boom is de zichtbare stap van het herstel van dit gebied. In de komende jaren wordt het terrein gefaseerd opnieuw ingericht en beplant zodat het landschap zich verder kan ontwikkelen tot een robuust natuurgebied.
Wat zijn staalslakken?
Staalslakken zijn restproducten die ontstaan bij de productie van staal. Vooral LD-slakken (uit het Linz-Donawitzproces) zijn in het verleden veel gebruikt als bouwstof in grond-, weg- en waterbouwprojecten (GWW). Ze bevatten oxiden en metalen zoals calciumoxide, ijzeroxide en soms zware metalen zoals chroom en zink.
Toepassing in de bodem
Onder het Besluit bodemkwaliteit mochten deze materialen worden toegepast als bouwstof, mits aan bepaalde voorwaarden werd voldaan. In de praktijk zijn ze op veel locaties gebruikt in funderingen, ophogingen en andere bodemtoepassingen.
Risico’s van gebruik
Staalslakken kunnen risico’s opleveren voor bodem en (water)bodem. De belangrijkste zijn:
Uit recente rapportages van onder andere ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport) en RIVM (2023) blijkt dat op veel locaties milieuschade is ontstaan of dreigt te ontstaan.
Onderzoek en monitoring
Om risico’s goed in kaart te brengen, is gericht onderzoek nodig:
Sanering en aanpak
Blijkt dat staalslakken schade veroorzaken of dreigen te veroorzaken? Dan is sanering nodig.
De aanpak bestaat uit:
De verantwoordelijkheid voor sanering ligt vaak bij de toepasser of eigenaar van de locatie. In sommige gevallen bij de overheid, bijvoorbeeld bij nalatigheid of onduidelijke regelgeving.
Werk je aan een locatie waar mogelijk staalslakken zijn toegepast? We helpen graag bij onderzoek, risicobeoordeling en advies over vervolgstappen.
Robert Heling is medeaandeelhouder van Groundwater Technology (GT). Vanuit Rotterdam werkt zijn team sinds 2008 aan complexe in-situ saneringen, vaak midden in de stad waar techniek, zorgvuldigheid en lange adem samenkomen. Rogier Cornelissen schuift bij Robert aan om te praten over samenwerking, innovatie en de keuzes die nodig zijn om saneringen praktisch én toekomstgericht uit te voeren.
Wat doet GT?
We houden ons bezig met het ontwerpen en uitvoeren van complexe (in-situ) bodemsaneringen en vooral in-situ saneringen.
Met 15 leuke collega’s werken we aan uitdagende projecten waarbij ingewikkelde disciplines samenkomen. Onze projecten hebben vaak een lange looptijd. We pakken alleen projecten op waar we écht iets aan toe kunnen voegen.
“Ik ben trots op onze bijzondere projecten.”
Samenwerking
Onze samenwerking met Geofoxx is gestart met een in-situ VOCL-sanering in Veenendaal. Dit naar aanleiding van een UAV-GC inschrijving met een eigen plan. Inmiddels is deze sanering uitgebreid met drie andere deelsaneringen op deze locatie.
Tijdens zo’n project organiseren we alle randzaken zoals de opslagplaats, de loods, de voorzuivering, en de nazuivering. Alles volgens BRL.
En we bepalen binnen de kaders en het contract wat er gebeurt. Deze samenwerking met Geofoxx gaat heel ‘smooth’. Dat komt vooral door de praktische instelling van alle partijen. Geofoxx is professioneel en oplossingsgericht. Iedereen kent zijn eigen rol en dat werkt gewoon heel prettig.
Sanering gasfabriek
Feijenoord We zijn trots op dit project in onze thuishaven Rotterdam, dat we begin dit jaar hebben afgerond. Het gasfabrieksterrein ligt midden in de wijk Feyenoord. De afgelopen 8 jaar hebben we in-situ gesaneerd. Dit bouwteamproject hebben we van A tot Z uitgevoerd. Daarbij moet je denken aan ontwerp, aanleg, instandhouding en nazorg.
Er zijn twee ondergrondse kelders gebouwd waar alle apparatuur in zit. Allemaal op maat gemaakt. De waterzuiveringsinstallatie staat in een aantal garageboxen. Alles is aangelegd onder een park dat de afgelopen jaren gewoon door de omwonenden is gebruikt. Het enige dat de bezoekers zagen waren twee luiken waar we naar beneden konden voor onderhoud en monstername. Niemand heeft er last van gehad.
Op de lange termijn
Wij dachten 10 jaar geleden dat bodemsaneringen wel een keer zouden ophouden. Daarom zijn we op zoek gegaan naar nieuwe markten. Innoveren zit in onze genen. Zodoende zijn we gaan kijken of we processen voor het afbreken van verontreinigingen ook op een andere manier kunnen inzetten. Hieruit zijn innovaties ontstaan.
Innovatiekracht
Eén van onze innovaties is het stimuleren van biologische processen zodat zandkorrels beter aan elkaar gaan hechten, de ondergrond stabiel wordt en we trillingen dempen. Een geheel nieuwe techniek die we op dit moment in de praktijk testen.
Een andere toepassing is het verstevigen van het zandpakket achter een kademuur om de belasting op de kademuur te verminderen. Dit probleem speelt onder andere in binnenstedelijk gebied.
“Deze techniek is nog niet eerder toegepast.”
We zijn ook bezig met laboratoriumproeven om de stabiliteit van funderingslichamen te vergroten om verzakkingen te voorkomen. Volgend jaar staat een veldproef gepland.
Bodemsaneringen stoppen niet
Terwijl wij ons aan het verbreden zijn zien we meer en meer aandacht voor PFAS. De saneringstechnieken voor PFAS staan nog in de kinderschoenen maar door innovatie leren we snel. Het aantal bodemsaneringen waarvan we verwacht hadden dat ze zouden afnemen, heeft ineens een hele andere wending gekregen.
Uitdagingen voor de komende jaren
Een grote uitdaging voor de komende jaren is mensen enthousiast maken voor ons vak, want de komende 5 tot 10 jaar gaan veel mensen met heel veel werkervaring met pensioen. Niet alleen bij aannemers maar ook bij adviesbureaus en andere opdrachtgevers.
“Jonge mensen enthousiast maken voor ons vak.”
Ik ben ervan overtuigd dat we meer moeten samenwerken. Je eigen meerwaarde bij de meerwaarde van verschillende partijen brengen. De kunst is om elkaar te vinden. Een uitdaging voor de nieuwe generatie om dit vorm te geven. Met respect voor ieders belang én kennis-en-kunde, brengen we de goede dingen in elkaar naar boven. Dan kom je een heel eind. Net als onze samenwerking met Geofoxx.
De aanpak van de verontreiniging in het natuurgebied Brabantse Wal bij Halsteren krijgt terecht de nodige aandacht. Het dumpen van drugsafval is een steeds groter maatschappelijk probleem.
Wij hebben in opdracht van de provincie Noord-Brabant het aanvullend onderzoek, de saneringsvoorbereiding en de aanbesteding verricht. Samen met NTP en in nauw contact met de provincie Noord-Brabant zijn we recent gestart met de bodemsanering van de grote drugsafvalput. Een intensief traject waarin wij ons richten op een optimale saneringsaanpak.
Tijdens de bodemsanering verzorgen wij het projectmanagement en de milieukundige begeleiding en wordt direct geadviseerd zodra er afwijkende omstandigheden worden aangetroffen.
Boswachter Erik de Jonge van het Brabants Landschap ontdekte in maart 2021 het drugsafval dat afkomstig is van een cocaïnewasserij. Wat begon met een stinkend gat zo groot als een keukentafel groeit uit tot een enorme bouwput.
Volgens gedeputeerde Hagar Roijackers van de provincie Noord-Brabant gaat het om de grootste hoeveelheid gedumpt drugsafval die ooit in Nederland is aangetroffen. Inmiddels zijn er zo’n 400 bomen gekapt. Ongeveer 10.000 m3 grond zal worden ontgaven tot een diepte van maximaal 8 meter. Daarvan wordt ongeveer 2000 m3 afgevoerd voor grondreiniging.
Laag voor laag wordt gemeten waar het drugsafval zich bevindt. Schone grond zal worden teruggebracht, zodat de natuur zich de komende tientallen jaren kan herstellen.
#geofoxx #zinnig! #drugsafval #saneren
Bekijk ook het nieuwsitem van de NOS https://nos.nl/l/2499810
Op 11 juni 2001 is het Convenant ‘Bodemsanering in gebruik zijnde en blijvende Bedrijfsterreinen’ in werking getreden. In het kader van de beleidsvernieuwing bodemsanering zijn in het convenant afspraken gemaakt over de saneringsfase van de zogenaamde BSB-operatie (BodemSanering Bedrijfsterreinen). Onderdeel van deze afspraken is een subsidieregeling. De subsidieregeling heeft tot doel de sanering van in gebruik zijnde bedrijfsterreinen te bevorderen. Hierin is eenduidig geregeld in welke gevallen de overheid een subsidie kan verstrekken. Een en ander is vastgelegd in het Besluit financiële bepalingen bodemsanering 2005[1] (hierna: Besluit). Tevens zijn aanvullende regels gesteld in de Regeling financiële bepalingen bodemsanering 2005[2] (hierna: Bedrijvenregeling).
Het Besluit en de Bedrijvenregeling zijn in 2017 herzien. De mogelijkheden voor subsidieverlening zijn daarbij meer afgestemd op de uitgaven ten behoeve van de bodemsanering van bedrijfsterreinen. Dit moet ertoe bijdragen dat er meer gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om subsidie aan te vragen waardoor het aantal saneringen zal stijgen.
Tot 7 januari 2008 konden bedrijven zich aanmelden voor de Bedrijvenregeling Bodemsanering om subsidie te krijgen op in het verleden ontstane verontreinigingen. Voor bedrijven die zich hebben aangemeld, maar nog geen gebruik hebben gemaakt van de subsidieregeling, is het volgende van belang.
In het Besluit zijn twee termijnen opgenomen. Hierdoor is de regeling eindig en wordt de urgentie om ‘gesubsidieerd te saneren’ verhoogd. Het betreft de volgende twee termijnen:
De aanvraag voor de subsidie wordt ingediend bij het bevoegd gezag Wbb.
In de handleiding bedrijvenregeling (d.d. 29 juni 2018) zijn de uitgangspunten en voorwaarden voor het verkrijgen van subsidie beschreven. In bijlage 2 is een stappenschema opgenomen om een indicatie te krijgen van de overheidsbijdrage. De uiteindelijke hoogte van de subsidie wordt berekend naar evenredigheid van het middels het zogenaamde ouderdomsprotocol[3] vastgestelde deel van de verontreiniging dat is ontstaan vóór 1 januari 1975. Dit gebeurt door het bevoegd gezag Wbb.
Door het protocol te volgen wordt in twee stappen aantoonbaar gemaakt of, en zo ja voor welk deel, de verontreiniging op of in de bodem vóór 1 januari 1975 is veroorzaakt.
De twee stappen worden genomen op basis van de algemene (historische) informatie over de bedrijfsvoering en bedrijfsprocessen, waarbij de periode van veroorzaking centraal staat. Indien de verontreinigingssituatie binnen het onderzoeksgebied bestaat uit meerdere gevallen van bodemverontreiniging, wordt per geval vastgesteld of het gaat om de voor de ouderdomsbepaling maatgevende stoffen en of deze stoffen voorkomen op de Stoffenlijst (opgenomen in het ouderdomsprotocol).
Voor stoffen die zowel vóór als na 1 januari 1975 zijn gebruikt/toegepast wordt rekenkundig bepaald in welke mate aan het criterium ‘veroorzaking voor 1975’ is voldaan. Dit gebeurt aan de hand van de navolgende formule:
Met betrekking tot de hoogte van de subsidie wordt uitgegaan van de subsidiabele kosten van de saneringsdoelstelling voor een functie als bedrijfsterrein. Eventueel aanvullende saneringskosten ten behoeve van een gevoeligere bestemming (bijvoorbeeld wonen) zijn voor de initiatiefnemer.
Bij de aanvraag voor subsidieverlening voor het saneren van een geval van ernstige verontreiniging van een bedrijfsterrein dient de aanvrager de gegevens aan te leveren die zijn vermeld in artikel 13 van het besluit. Zo dient o.a. een begroting van de saneringskosten bijgevoegd te worden. In de regeling zijn regels opgenomen voor de wijze waarop de begroting opgemaakt moet worden en welke kostenposten daarin kunnen worden betrokken.
De subsidiabele saneringskosten zijn de werkelijk gemaakte kosten voor een sanering die is uitgevoerd overeenkomstig het saneringsplan. In de regeling zijn regels opgenomen met betrekking tot de saneringskostenposten die in aanmerking komen voor subsidiabele saneringskosten. Het moet gaan om saneringskostenposten die rechtstreeks zijn betrokken bij de sanering van de bodem (artikel 11, lid 3 Bedrijvenregeling).
Indien de huidige eigenaar valt in categorie MKB, kan het vastgestelde subsidiepercentage met 10% worden verhoogd, de zogenaamde MKB-toeslag.
Voor de uiteindelijke subsidie-aanvraag dient een kostenraming te worden ingediend die is ingedeeld overeenkomstig bijlage 7 van de bedrijvenregeling. Tevens mogen de kosten van de opdrachtgever maximaal 10% bedragen van de netto saneringskosten ingeval deze meer dan € 50.000,– bedragen. Dit betreffen onder andere de kosten voor aanbesteding, milieukundige begeleiding en directievoering.
Uit het stappenschema blijkt dat het van belang is in welk jaar het terrein is verworven. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de volgende tijdvakken:
[1] Besluit financiële bepalingen bodemsanering 2005 (Staatsblad 2005, 681, d.d. 15 december 2005) en herzien per 1 juli 2017 (Staatsblad 2017, 145, d.d. 10 maart 2017)
[2] Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, d.d. 6 april 2017, nr. IENM/BSK-2016/186143, houdende wijziging Regeling financiële bepalingen bodemsanering 2005
[3] Bijlage 6, behorende bij artikel 8, Regeling financiële bepalingen bodemsanering 2005, stcrt-2017-20898,
2 mei 2017
De grondwaterverontreiniging met oplosmiddelen was bij het bevoegd gezag bekend; een gebied binnen de bebouwde kom. Het bevoegd gezag wil deze grondwaterpluim saneren en heeft hiervoor een aannemer ingeschakeld. De aannemer heeft een resultaatsverplichting op de duur van de sanering. Reden genoeg om meer inzicht te krijgen in de aanwezigheid van een mogelijke bronlocatie in de grond. Zo’n bronlocatie blijft namelijk naleveren en is daarmee van grote invloed op de saneringsduur.
Wij hebben een gepatenteerde bemonsteringstechniek gebruikt om de mogelijke bronlocatie(s) op te sporen. Deze techniek is gebaseerd op absorptie van de vluchtige parameters in de bodemlucht met behulp van zogenaamde sorbers. We hebben gericht gezocht naar een bron bóven het gemiddeld hoogste grondwaterniveau, dus in de onverzadigde zone. Omdat de vluchtige stoffen uitdampen, ontstaat namelijk het beste resultaat als de sorbers in “vrije lucht” hangen. Uitdamping van schadelijke stoffen naar de omgeving kan een groot gezondheidsrisico vormen. De meetgegevens zijn per adsorptiepunt en verontreinigingscomponent verwerkt in handige overzichtstekeningen. Met deze inzichten heeft de aannemer het uitvoeringsplan aangepast.
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx