Voordat een riool wordt vervangen en de openbare ruimte opnieuw wordt ingericht, wil je weten of de bodem geschikt is voor de geplande werkzaamheden. Daarbij kijk je niet alleen naar de bodemkwaliteit van vandaag.
Een braakliggend terrein lijkt misschien eenvoudig te beoordelen. Toch zegt de huidige situatie lang niet alles over de bodem. Als op een locatie vroeger kassen hebben gestaan, kunnen oude bestrijdingsmiddelen nog in de bodem aanwezig zijn. In de periode waarin deze kassen aanwezig waren, werd mogelijk ook asbesthoudende kit gebruikt. Omdat niet bekend was of destijds een asbestinventarisatie was uitgevoerd, was ook asbest een aandachtspunt voor het bodemonderzoek.
Voordat je een locatie koopt of ontwikkelt, wil je daarom weten welke risico’s werkelijk aanwezig zijn en of aanvullend onderzoek nodig is.
Voor een braakliggend terrein van ruim 5.800 m² moest duidelijk worden of de bodemkwaliteit gevolgen kon hebben voor een voorgenomen grondtransactie.
Uit eerder uitgevoerd bodemonderzoek was bekend dat op en rondom de locatie lichte verontreinigingen waren aangetroffen. Historische kaarten lieten bovendien zien dat hier tientallen jaren kassen hadden gestaan. Daardoor ontstonden meerdere onderzoeksvragen tegelijk.
Die informatie was nodig om te bepalen of de locatie zonder aanvullende onderzoeken of maatregelen kon worden overgedragen.
Opdrachtgever: Gemeente
Aanleiding: Voorgenomen grondtransactie
Onderzoek:
Een verkennend bodemonderzoek begint niet in het veld, maar achter een bureau. Historische kaarten, eerdere onderzoeksrapporten en gemeentelijke gegevens geven inzicht in het voormalige gebruik van een locatie en de mogelijke risico’s die daarbij horen.
Op basis van die informatie is de onderzoeksstrategie afgestemd op deze locatie. Daarom is de bodem aanvullend onderzocht op historische bestrijdingsmiddelen, asbest en indicatief PFAS. Ook is beoordeeld of de droogstaande greppel aanleiding gaf voor een afwijkende onderzoeksaanpak. Dat bleek niet het geval.
Na het vooronderzoek volgde het veldwerk. Er zijn boringen uitgevoerd, grond- en grondwatermonsters genomen en de bovengrond is aanvullend geanalyseerd op stoffen die passen bij het historische gebruik van de locatie.
Het onderzoek richtte zich daarmee niet alleen op de algemene bodemkwaliteit, maar ook op de specifieke risico’s die uit het vooronderzoek naar voren kwamen.
De resultaten bevestigden grotendeels het beeld uit het vooronderzoek. In de bovengrond werden verhoogde gehalten van enkele historische bestrijdingsmiddelen aangetroffen die passen bij het voormalige kassengebruik. In de ondergrond en het grondwater werden geen overschrijdingen gevonden die aanleiding gaven voor vervolgonderzoek.
Ook het asbestonderzoek gaf geen aanleiding voor nader onderzoek. Zowel tijdens de maaiveldinspectie als in de geanalyseerde grondmonsters werd geen asbest aangetoond. De indicatieve PFAS-analyse liet eveneens geen bijzonderheden zien.
Door de locatiehistorie te combineren met gericht bodem- en asbestonderzoek ontstond een betrouwbaar beeld van de milieuhygiënische kwaliteit van het terrein.
Daarmee kon worden vastgesteld dat aanvullend bodem- of asbestonderzoek niet nodig was en dat de bodemkwaliteit geen belemmering vormde voor de voorgenomen eigendomsoverdracht.
Een verkennend bodemonderzoek bestaat niet uit een standaardpakket aan boringen en analyses. De geschiedenis van een locatie bepaalt welke vragen onderzocht moeten worden.
Door eerst de risico’s in beeld te brengen, sluit het onderzoek aan op de situatie ter plaatse. Dat levert niet alleen een betrouwbaarder beeld van de bodem op, maar voorkomt ook dat je onnodig onderzoek uitvoert of juist belangrijke aandachtspunten mist.
Bij de aan- of verkoop van grond wil je vooraf weten welke bodemrisico’s je meeweegt in de transactie. Op een agrarische locatie van circa 20,8 hectare was daar nog onvoldoende informatie over. Eerder bodemonderzoek was niet beschikbaar. Tegelijk gaf de geschiedenis van het perceel aanleiding om op enkele plekken gerichter te kijken.
Daarom is een verkennend bodem- en asbestonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek bracht een sterke zinkverontreiniging en asbest boven de interventiewaarde aan het licht. Een andere verdenking, bij voormalige brandstoftanks, kon worden weggenomen.
De transactie had betrekking op het volledige agrarische perceel. Het grootste deel bestaat uit landbouwgrond. Op het bouwblok van circa 7.700 m² staan een woonhuis en verschillende agrarische opstallen.Om de bodemrisico’s voor de transactie in beeld te brengen, moest eerst duidelijk worden welke delen van het perceel extra aandacht vroegen.
Het vooronderzoek gaf daar richting aan. Op het erf hadden twee bovengrondse brandstoftanks gestaan. Een verhard terreindeel van circa 850 m² was mogelijk gefundeerd met zinkassen of zinkashoudende grond. Ook waren er opstallen met asbestverdachte dakbedekking. Onder enkele dakranden ontbraken dakgoten en verharding, waardoor asbestvezels in de bodem terecht konden zijn gekomen. Historische kaarten lieten daarnaast zien dat op de landbouwgronden sloten waren gegraven en later gedempt.
Opdrachtgever: een omgevingsdienst
Locatie: agrarische locatie van circa 20,8 hectare
Onderzoek: verkennend bodem- en asbestonderzoek
Onderzocht met veldwerk: erf en bouwblok van circa 7.700 m²
De verschillende verdenkingen leverden niet hetzelfde beeld op.
Bij de voormalige brandstoftanks werd geen verontreiniging met minerale olie aangetroffen. Ook in het grondwater zijn geen van de onderzochte parameters boven de signaleringswaarde gemeten.
Onder de verharding was wel sprake van een duidelijke verontreiniging. XRF-metingen in het veld lieten verhoogde zinkgehalten zien. Laboratoriumanalyses bevestigden dat de grond sterk verontreinigd is met zink. De verhoogde gehalten hangen vrijwel zeker samen met bodemvreemde materialen of fundatiemateriaal met zinkassen. In grond zonder deze materialen werden geen verontreinigingen van betekenis aangetroffen.
Ook de asbestverdenking bleek op één plek terecht. Bij één van de vier onderzochte druppelzones werd asbest boven de interventiewaarde aangetroffen.
Op basis van het vooronderzoek is het erf verdeeld in verschillende deellocaties, ieder met een eigen onderzoeksstrategie.
Tijdens het veldwerk zijn boringen en peilbuizen geplaatst, grond- en grondwatermonsters genomen en asbestgaten gegraven. De grond en het grondwater zijn vervolgens in het laboratorium geanalyseerd. Bij de verharding is aanvullend een XRF-meter gebruikt om de aanwezigheid van zink tijdens het veldwerk indicatief in beeld te brengen.
De verhoogde zinkgehalten waren aanleiding om aanvullende boringen uit te voeren en extra grondmonsters te analyseren.
Voor de zinkverontreiniging is een risicobeoordeling uitgevoerd. Daaruit volgt dat er sprake is van een ernstige verontreiniging, zonder noodzaak tot spoedige sanering. Na overleg met de opdrachtgever is besloten de zinkverontreiniging binnen deze opdracht niet verder af te perken.
Voor zowel zink als asbest is nader onderzoek nodig om de omvang van de sterke verontreinigingen vast te stellen. Voor de landbouwgronden blijft daarnaast de vraag open waarmee de voormalige sloten zijn gedempt. Hiervoor is maatwerk verkennend bodemonderzoek geadviseerd.
Het onderzoek maakte daarmee onderscheid tussen verdenkingen die konden worden weggenomen, verontreinigingen die verder moeten worden onderzocht en delen van het perceel waarvoor nog aanvullende bodeminformatie nodig is.
Een rioolvervanging vraagt om meer dan alleen bodemonderzoek
Voordat een riool wordt vervangen, wil je weten welke omstandigheden invloed kunnen hebben op de uitvoering. De bodemkwaliteit is daarbij één onderdeel, maar zeker niet het enige. Ook funderingen, grondwater, archeologie, ontplofbare oorlogsresten en de stabiliteit van ontgravingen kunnen bepalend zijn voor de voorbereiding.
Bij een rioolvervanging in een bestaande woonwijk koos de opdrachtgever er daarom voor om al deze onderzoeken gelijktijdig uit te laten voeren. Zo ontstond één compleet beeld van de locatie, met één aanspreekpunt en één samenhangend advies.
De gemeente bereidde de vervanging van de riolering en de herinrichting van de openbare ruimte voor. Voor de aanleg van het nieuwe riool zijn graafwerkzaamheden nodig tot ongeveer 1,5 à 1,75 meter onder maaiveld.
Dat roept verschillende vragen op. Is de bodem geschikt om veilig te kunnen graven? Is bemaling nodig en wat zijn daarvan de effecten? Zijn er archeologische waarden of ontplofbare oorlogsresten waarmee rekening moet worden gehouden? En onder welke voorwaarden kunnen de ontgravingen veilig worden uitgevoerd?
In plaats van deze vragen afzonderlijk te laten onderzoeken, is gekozen voor één integraal onderzoeksprogramma.
Projectinformatie
Opdrachtgever
Gemeente Almelo
Locatie
Kerkelanden
Project
Voorbereiding rioolvervanging en herinrichting openbare ruimte
Rol van Geofoxx
Coördinatie van het integrale onderzoek en uitvoering van het bodemonderzoek, fundatieonderzoek en bemalingsadvies, in samenwerking met gespecialiseerde partners voor archeologie en ontplofbare oorlogsresten.
Voor de voorbereiding van het project zijn meerdere onderzoeken op elkaar afgestemd en gecombineerd uitgevoerd.
Het onderzoek bestond uit:
Door deze onderzoeken gelijktijdig uit te voeren, konden veldwerkzaamheden worden gecombineerd en werd alle informatie in samenhang beoordeeld.
De belangrijkste keuze lag niet in één afzonderlijk onderzoek, maar in de manier waarop het onderzoek is georganiseerd.
Door alle benodigde disciplines vooraf te combineren ontstond één integraal beeld van de projectlocatie. Dat betekende minder afstemming tussen verschillende partijen, één aanspreekpunt tijdens het onderzoek en één samenhangende rapportage waarin de verschillende onderzoeksresultaten elkaar aanvullen.
Na afronding van het onderzoek beschikte de opdrachtgever over een compleet overzicht van de onderzochte risico’s en aandachtspunten voor de geplande rioolvervanging.
Alle benodigde informatie was in één traject verzameld en vastgelegd in samenhangende rapportages. Daarmee hoefden de verschillende onderzoeken niet afzonderlijk te worden georganiseerd en beoordeeld.
Een rioolvervanging draait niet alleen om wat er onder de weg ligt. Ook bodemkwaliteit, grondwater, funderingen, archeologie en veiligheid kunnen invloed hebben op de voorbereiding. Door deze onderwerpen vanaf het begin integraal te onderzoeken, ontstaat één compleet beeld van de locatie waarop de verdere projectvoorbereiding kan worden gebaseerd.
Wil je bouwen, ontwikkelen, grond verplaatsen of een locatie aankopen? Dan is vaak inzicht nodig in de kwaliteit van de grond en het grondwater.
Met een verkennend bodemonderzoek onderzoeken we of er sprake is van bodem- of grondwaterverontreinigingen en wat dat betekent voor jouw plannen. Het onderzoek wordt uitgevoerd volgens de richtlijnen van de NEN 5740, de Nederlandse norm voor verkennend bodemonderzoek.
Een verkennend bodemonderzoek wordt vaak uitgevoerd bij:
Het onderzoek geeft inzicht in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem en vormt vaak de basis voor verdere besluitvorming.
Een verkennend bodemonderzoek begint met een historisch bodemonderzoek volgens de NEN 5725. Daarbij onderzoeken we welke activiteiten in het verleden op de locatie hebben plaatsgevonden en welke invloed deze mogelijk hebben gehad op de bodemkwaliteit.
Op basis van deze informatie stellen we een onderzoekshypothese en onderzoeksstrategie op.
Vervolgens voeren we veldwerk uit waarbij grond- en grondwatermonsters worden genomen. Deze monsters worden geanalyseerd door een onafhankelijk laboratorium.
De onderzoeksresultaten worden beoordeeld in samenhang met de historische informatie en vastgelegd in een rapport.
Het onderzoek maakt duidelijk of sprake is van verontreinigingen in de grond of het grondwater en of deze gevolgen hebben voor het huidige of toekomstige gebruik van de locatie.
De resultaten geven antwoord op vragen zoals:
In veel gevallen blijkt uit een verkennend bodemonderzoek dat de bodem geschikt is voor het voorgenomen gebruik. Wanneer aanwijzingen worden gevonden voor een verontreiniging, kan nader bodemonderzoek nodig zijn om de omvang en de risico’s verder in beeld te brengen.
Zo ontstaat een onderbouwd beeld van de bodemkwaliteit en kun je keuzes maken op basis van feiten in plaats van aannames.
Asbest in de bodem kan een project stilleggen. Bij woningbouw, herontwikkeling, grondverzet of de aankoop van een locatie wil je vooraf weten of asbest aanwezig is en welke gevolgen dat heeft.
Met asbestonderzoek krijg je duidelijkheid over de aanwezigheid, omvang en risico’s van een eventuele verontreiniging. Zo kun je goed onderbouwde keuzes maken en voorkom je verrassingen tijdens de uitvoering.
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx
Geofoxx