In opdracht van de provincie Overijssel werken wij, samen met Witteveen+Bos, aan een grootschalig onderzoek naar potentiële PFAS-bronlocaties. Door onze expertise te bundelen, brengen we mogelijk verontreinigde locaties effectief in kaart.

PFAS is niet alleen een probleem in het westen van Nederland, maar komt ook in andere delen van het land voor, waaronder Overijssel. Deze stoffen belanden in de bodem en het oppervlaktewater. Om te achterhalen of PFAS aanwezig is, moeten we nagaan welke activiteiten in het verleden op een locatie plaatsvonden. In Overijssel gaat het vaak om de textielindustrie en scheepswerven. Ook locaties waar branden hebben gewoed, kunnen verdacht zijn.

De eerste stap: data-analyse
Witteveen+Bos begon het onderzoek met een uitgebreide data-analyse van duizenden potentiële PFAS-activiteiten binnen de provincie Overijssel.

We hebben de resultaten van de data-analyse gedeeld met de betrokken gemeentes. Hieruit bleek dat verdachte locaties niet altijd via databases zijn te filteren. Lokale bodemexperts, die vaak jarenlang kennis hebben opgebouwd over bedrijven en terreinen, zijn hierbij onmisbaar.

Historisch onderzoek
In overleg met de provincie is een selectie gemaakt van locaties voor verder historisch onderzoek door Geofoxx. Om een compleet beeld te krijgen, kozen we voor locaties verspreid over de provincie en met een breed scala aan activiteiten. Als een locatie na historisch onderzoek nog steeds verdacht leek, adviseerden we bodemonderzoek en stelden we boorplannen op.

Samenwerking met omgevingsdiensten
De provincie Overijssel is opdrachtgever van het onderzoek, maar ook de Omgevingsdienst Twente en Omgevingsdienst IJsselland waren nauw betrokken. Zij onderhielden de eerste contacten met gemeentes en beoordeelden alle rapporten.

Van elke gemeente hadden we informatie nodig uit het archief. Soms ontvingen we het digitaal, maar vaak was er geen digitale informatie. Dan lagen er mappen klaar – soms enkele, soms een hele kar vol. Het was onmogelijk om alles te lezen, dus moesten we gericht scannen naar informatie die relevant was voor ons PFAS-onderzoek.

Om de samenwerking te stroomlijnen, maakten we gebruik van een gedeelde SharePoint-omgeving. Daar konden rapporten worden gedeeld en feedback worden verwerkt. Op kantoor hing een grote tabel met alle locaties. Zo hielden we overzicht en kon er wat worden afgestreept als we weer een stap verder waren.

Toekomst van PFAS-onderzoek
Veel gemeentes hebben al bodemonderzoek uitgevoerd naar stoffen zoals lood en asbest, maar onderzoek naar PFAS staat nog in de kinderschoenen. Dat gaat vast veranderen. In het westen van Nederland is al veel vooruitgang geboekt door duidelijke bronnen in kaart te brengen. Andere regio’s gaan vast volgen.

Wat we hebben geleerd
Door alle rapporten die we hebben geschreven, hebben we veel geleerd. Vooral om met een ‘PFAS-bril’ te kijken en ons niet te laten afleiden door andere mogelijke verontreinigingen. Archiefinformatie bleek ontzettend waardevol te zijn. Data-analyse is een belangrijk startpunt, maar zonder historische context mis je cruciale inzichten.

Het onderzoek in Overijssel laat zien hoe belangrijk samenwerking, expertise en een scherpe focus zijn bij het in kaart brengen van PFAS-verdachte locaties. Dit is een belangrijke stap richting een schonere en veiligere leefomgeving.