Tag Archief van: microplastics

Microplastics in de Arnhemse bodem: vooruitdenken en handelen

20 januari 2026/in Nieuws/door KarinSmulders

Wat kun je leren van Arnhem?
De gemeente Arnhem wil weten wat er in de bodem zit om mogelijke maatregelen te kunnen afwegen. De gemeente Arnhem kiest ervoor om niet af te wachten tot het Rijk met regelgeving komt voor microplastics en andere opkomende stoffen in de bodem. Geofoxx brengt in Arnhem de verspreiding van deze stoffen actief in kaart. Ook andere gemeenten staan voor dezelfde keuze. Die keuze is niet vrijblijvend: deze deeltjes zijn een groeiend milieuprobleem, met bronnen die variëren van autobanden tot puingranulaat en atmosferische depositie. Vooral autobanden blijken een belangrijke bron van microplastics in Nederland.

Wat zijn microplastics en waarom zijn ze relevant?
Microplastics zijn kleine deeltjes en vezels van allerlei soorten plastics, doorgaans tussen 1 µm en 5.000 µm.
Recent onderzoek toont aan dat microplastics niet alleen in water en bodem voorkomen, maar ook in voedsel en zelfs in het menselijk lichaam. Hogere concentraties microplastics in de bodem kunnen leiden tot een toename van de pH en een afname van het watervasthoudend vermogen. Dat heeft gevolgen voor de vitaliteit van de bodem en de kwaliteit van ons water.

Meten, analyseren, duiden
In opdracht van de gemeente Arnhem voeren we al jaren onderzoek uit naar microplastics, met speciale aandacht voor infiltratievoorzieningen zoals wadi’s, infiltratievijvers en retentievijvers. Daarbij worden verschillende analysetechnieken toegepast, waaronder Pyro-GC-MS en FTIR. Deze methoden maken het mogelijk om polymeren zoals ABS, PE, PP, PVC, PA6 en PA66 te meten. Met deze methoden kunnen we exact bepalen welke soorten plastic aanwezig zijn

Uit de resultaten blijkt dat polypropyleen dominant aanwezig is in het (grond)water, mogelijk door het lage soortelijk gewicht. Ook weekmakers uit autobanden worden aangetroffen. Recent aangelegde wadi’s zijn volgens verwachting schoon, maar oudere locaties laten een duidelijke belasting zien. De resultaten roepen bredere vragen op over stedelijke inrichting.

Klimaatadaptatie versus bodemkwaliteit
Microplastics en bijbehorende ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) dwingen steden na te denken over de inrichting van de stad. Instrumenten uit de Strategie Klimaatadaptatie, zoals wadi’s en infiltratievoorzieningen, kunnen onbedoeld bijdragen aan verspreiding van microplastics. Als gemeente sta je voor een lastige afweging: hoe combineer je klimaatbestendige maatregelen met bescherming van bodem en water? Ook jouw gemeente staat voor die afweging.

Juridische en maatschappelijke vragen
Juridisch gezien is het nog onduidelijk hoe verontreiniging met microplastics onder de Omgevingswet, KRW en het Besluit bodemkwaliteit geduid moeten worden. Voor gemeenten betekent dat, dat beleid en handhaving achterlopen op de technische werkelijkheid. Gemeenten hebben een zorgplicht, maar de invulling daarvan is nog onduidelijk. Ook de Europese Soil Monitoring Law biedt nog weinig houvast. Het is lastig te bepalen welke stappen gemeenten nu kunnen zetten. Hoe informeer je burgers en omwonenden, en welke maatregelen zijn realistisch?

Wat kun je doen?
Wat kun je als gemeente nu al doen? De gemeente Arnhem en Geofoxx werken aan concrete handelingsperspectieven voornamelijk gericht op preventie, zoals:

Voorkomen dat wadi’s worden gecombineerd met kinderspeelplaatsen
Terughoudendheid met afkoppelen in grondwaterbeschermingsgebieden
Onderzoek naar natuurlijke afbraak van microplastics
Onderzoeken en testen van praktische interventies zoals een absorptie matras
Monitoring van weekmakers en microplastics in bodem en water
Kennisdeling en samenwerking met andere gemeenten en omgevingsdiensten

Zo ontstaat een lerende aanpak in plaats van afwachten.

Wat missen we nog?
Hoewel Arnhem en Geofoxx vooroplopen in het onderzoek naar microplastics, blijven er veel vragen open. Hoe gedragen deze deeltjes zich op de lange termijn in verschillende bodemsoorten? En welke stoffen vormen samen (combi-toxiteit) het grootste risico voor mens en milieu? De analysemethoden worden steeds beter, maar de interpretatie van resultaten en het beleid houden nog geen gelijke tred.

Er is behoefte aan landelijke kaders en gedeelde normen. Tot die er zijn, bieden lokale initiatieven zoals in Arnhem waardevolle inzichten. Door zelf te meten en resultaten te delen, bouwen gemeenten samen aan kennis die nodig is om gericht te kunnen handelen.

Van inzicht naar handelen
Microplastics zijn geen ver-van-je-bed probleem, maar een zichtbaar onderdeel van onze leefomgeving. Ze beïnvloeden bodem, water en mogelijk ook gezondheid. Arnhem laat zien dat je als gemeente niet hoeft te wachten op landelijke regels om stappen te zetten. Door gericht te meten, te vergelijken en te leren, ontstaat inzicht dat direct toepasbaar is in beleid en ontwerp.

De uitdaging ligt in het vinden van balans: tussen klimaatbestendige maatregelen en bescherming van bodemkwaliteit. Tussen circulaire ambities en reële risico’s. Juist die afweging vraagt om kennis, samenwerking en transparantie.

Samen kennis omzetten in actie
Wil je als gemeente of organisatie aan de slag met microplastics? Begin met meten, delen en duiden. Geofoxx helpt om meetgegevens te vertalen naar beleid, ontwerp en concrete maatregelen. Zo ontstaat een aanpak die verder gaat dan symptoombestrijding: gericht op begrip, preventie en verbetering van de leefomgeving.

Meer weten?
Wil je weten wat er in jouw bodem speelt of hoe je microplastics kunt meenemen in beleid en ontwerp? Sluit je dan aan. Samen komen we verder.
We onderzoeken, duiden en begeleiden zodat jij onderbouwde keuzes kunt maken voor een gezonde leefomgeving.

Werken aan effectief bodembeheer met de gemeente Arnhem

22 september 2025/in Nieuws/door KarinSmulders

Peter Bouter is al 32 jaar werkzaam bij de gemeente Arnhem als (senior) bestuursadviseur bodem en ondergrond. Jeroen Oosterwegel gaat met hem in gesprek over effectief bodembeheer actuele uitdagingen, de impact van de Omgevingswet en de samenwerking met Geofoxx.

Tot voor kort waren wij bevoegd gezag maar met de Omgevingswet Zijn uitvoeringstaken deels verschoven naar de omgevingsdiensten; beleid en regie voeren blijft bij de gemeente Arnhem.

De impact van de Omgevingswet
Wat nu echt speelt, is de implementatie van de Omgevingswet. Er is een bruidsschat en het Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL), maar het idee dat dit beleidsneutraal zou zijn gaat voor ons in Arnhem niet op. We willen voorkomen dat saneringen plaatsvinden op basis van regels die niet aansluiten bij de Arnhemse situatie. Daarom wachten we met bepaalde saneringen totdat we onze bodemregels goed hebben vastgelegd.

“Soms is wachten de beste keuze, om te zorgen dat je het later goed doet.”

Daarnaast spelen grote ontwikkelprojecten een belangrijke rol in Arnhem. We zijn druk bezig met Meinderswijk, Schaapsdrift en Zijdekwartier. Dat zijn grote projecten die veel afstemming en vooruitdenken vragen. En natuurlijk Rijnpark. Een bedrijventerrein dat wordt omgevormd tot een woon/werk-wijk met zo’n 7.000 woningen.

Vooruitkijken naar nieuwe uitdagingen
Naast de Omgevingswet zijn we als gemeente ook proactief bezig met de problematiek rondom PFAS en andere zeer zorgwekkende stoffen. Er is niet altijd een handelingskader, maar dat betekent niet dat we niks moeten doen. We moeten nu al nadenken over de gevolgen van stoffen zoals PFAS, microplastics en fipronil. Het begint met het stellen van de juiste vragen. Microplastics, fipronil – daar is nu nog geen beleid voor, maar je kunt niet wachten tot er een keer een richtlijn komt. We moeten vooruit kijken en nu al op preventie aansturen.

“Je kunt je kop in het zand steken, maar dan zit je nog steeds met vervuilde grond.”

Werken in een politieke omgeving
Ik heb mezelf wel het doel gesteld niet te veel met de politiek te maken hebben. Gemeente Arnhem is een prachtige organisatie om voor te werken hoor maar af en toe een politiek onderwerp en dan is het juist ook wel weer spannend en leuk.
Mijn werkweek uit overleggen (intern en met partners zoals het GOO), het bestuur adviseren en beleidskeuzes maken. Het is geweldig om te zien wat er in de praktijk gebeurt.

Presikhaaf verbetert stukje voor stukje
In Arnhem ligt een oude vuilstort uit de jaren ‘50. Daar zijn woningen op gebouwd. De risico’s zijn beheersbaar, maar de situatie is niet ideaal. We werken stukje voor stukje aan verbetering, maar een totaaloplossing is er voorlopig niet.

“De beste bureaus blijven over. Simpel.”

Waardevolle samenwerking
Hoe lang we al samenwerken? Ik heb geen idee.
Geofoxx stond vorig jaar bovenaan het lijstje van bureaus waar wij het meeste mee samenwerken. En dat is niet voor niets.

Bij een goede samenwerking draait het om kwaliteit, prijs, al is dat secundair, en een goed contact. Kwaliteit staat voorop, maar minstens zo belangrijk is: meedenken. Je hebt adviseurs nodig die verder kijken dan de opdracht. Als je alleen werkt met bureaus die exact uitvoeren wat je zegt, ligt bureaucratie op de loer.

Lood als praktijkvoorbeeld
Een goed voorbeeld van onze samenwerking is het onderzoek naar diffuus lood. We hebben een paar wijken waar de loodverontreiniging in tuinen boven de interventiewaarde ligt. Samen met Geofoxx zijn we gewoon begonnen, zonder eindeloze beleidsdiscussies. We leerden gaandeweg en konden stap voor stap beleid ontwikkelen.

Mijn werk hoeft niet altijd leuk te zijn. Maar je moet wél speelruimte hebben. Ruimte om te innoveren, om na te denken over dingen waar nog geen protocol voor is.

Een lange termijnvisie op bodembeheer
Toen ik begon dachten we dat we alle verontreinigingen binnen dertig jaar wel opgelost zouden hebben. Dat bleek een illusie. We hebben veel verbeterd/bereikt maar de nieuwe uitdagingen blijven komen.. Denk aan PFAS en microplastics. De bodem is de basis van alles, dat wordt nog weleens vergeten.

Ik hoop dat ik vóór mijn pensioen nog veel kan betekenen. En daarna.. moet de volgende generatie het oppakken. Maar één ding is zeker: de bodem blijft een hot topic.”

Geofoxx

Microplastics in de bodem: onderzoek en zorgen

21 februari 2025/in Nieuws/door KarinSmulders

Microplastics vormen een groeiend milieuprobleem in bodem- en waterbeheer. De gemeente Arnhem onderzoekt samen met onze experts hoe deze de bodemkwaliteit en gezondheid beïnvloeden. Tijdens de internationale conferentie, International Conference (Micro-nano) Plastics in Soil 2024, presenteerden de gemeente Arnhem en Geofoxx de eerste onderzoeksresultaten.

Waarom onderzoekt een gemeente microplastics?
De gemeente Arnhem heeft drie redenen:

Jaarlijks brengt het bodemteam huidige en toekomstige knelpunten en plannen in kaart, waarbij microplastics een van de aandachtspunt is.
De werking van infiltratievoorzieningen zoals wadi’s verslechtert, mogelijk door microplastics uit o.a. bandenslijtage.
Zorg voor bodem, natuur en volksgezondheid vraagt om inzicht in de impact van deze verontreiniging.

Eerste onderzoeksresultaten
Wij onderzochten in 2023 water en slib van een bezinkbassin en een wadi in Arnhem. In alle monsters werden microplastics aangetroffen, met de hoogste concentraties in slib en water. Naast microplastics bleken ook zware metalen, PFAS en ftalaten aanwezig.

Verdiepend onderzoek
De eerste bevindingen riepen nieuwe vragen op. Arnhem en Geofoxx breidden het onderzoek uit naar meerdere locaties, waarbij microplastics in wisselende concentraties werden aangetroffen. Opvallend was de aanwezigheid van nylon in stadsparken, mogelijk afkomstig van industrie of puin in wandelpaden.

Vervolgstappen
De omvang en verspreiding van microplastics vragen om een breder handelingskader. Tot die tijd is het belangrijk om verontreiniging te verminderen, vooral in gevoelige gebieden zoals grondwaterbeschermingszones. Delen van onderzoeksgegevens en samenwerking met wetenschappelijke instellingen helpen bij het bepalen van risico’s en het ontwikkelen van effectieve maatregelen.

Lees het volledige artikel in het vakblad Bodem nummer 3 | juni 2024

Geofoxx

Posterpresentatie tijdens International Conference Plastics in Soil

15 maart 2024/in Nieuws/door Geofoxx

Wij waren aanwezig tijdens de International Conference (Micro-nano) Plastics in Soil 2024. Gehouden op 13 en 14 maart in Utrecht en georganiseerd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Deltares.

Een van de grootste milieuproblemen bij bodem- en waterbeheer is de aanwezigheid van plastics. Recent onderzoek laat zien dat dit vooral in de bodem een groter probleem wordt. Het besef groeit dat vervuiling door plastics moet worden voorkomen.

Wij hebben in opdracht van de gemeente Arnhem onderzoek gedaan naar (micro)plastics in de bovengrond, slib en (grond)water ter plaatse van infiltratielocaties voor regenwater. Tijdens deze conferentie hebben we door middel van een poster de eerste resultaten gepresenteerd.

Het waren twee leuke dagen. We hebben veel geïnteresseerden gesproken en veel geleerd.

Tijdens Bodembreed geven onze collega Jeroen Oosterwegel en Peter Bouter van de gemeente Arnhem een presentatie over dit onderwerp.

Geofoxx

Plastics in organisch materiaal ter verbetering van de bodem

12 april 2022/in Nieuws/door Geofoxx

Het voorjaar is aangebroken. Onder een prachtige zon komt de natuur langzaam tot leven. Naast kunst- of drijfmest wordt op veel landbouwgronden organisch materiaal opgebracht ter verbetering van de bodemstructuur, bodemvruchtbaarheid en klimaatrobuustheid.

Een fantastische ontwikkeling maar helaas is veel compost nog steeds vervuild met o.a. plastics. Zo blijkt uit diverse onderzoeken en uit data van de compostverwerkers zelf. In de GFT-containers van huishoudens komt plastic terecht en ook bij compost afkomstig van bedrijven is plastic aangetoond. Daarnaast wordt compost geproduceerd afkomstig van bermmaaisel. Probeer maar eens een berm te vinden waarin je geen zwerfafval ziet liggen! Het grootste deel van het zwerfafval in de bermen bestaat uit flesjes en andere vormen van plastic verpakkingen waarvan de gebruikers de term ‘wegwerp’ iets te letterlijk nemen. Dit bermafval komt deels in het compost terecht.
Voor een agrarisch ondernemer is het makkelijker gezegd dan gedaan om het compost eerst te reinigen. De echte uitdaging ligt bij ons allemaal. Ook bij ons als consument.

Op microniveau is het scheiden nog niet zo eenvoudig. Kleine plastic deeltjes hechten zich als het ware aan het organische materiaal. Verder is akkerbouwgrond in het bijzonder de ideale omgeving voor de afbraak van grotere plastics in kleinere plastic deeltjes: de micro- en nanoplastics. Door blootstelling aan zonlicht en agrarische activiteiten zoals ploegen, breken de plastics veel sneller af in deze kleine deeltjes. Recentelijk zijn er zelfs micro- en nanoplastics in menselijk bloed aangetoond (https://scientias.nl/microplastics-aangetroffen-in-de-bloedbaan-van-nederlanders-moet-je-je-zorgen-maken/). Ook lopen er diverse andere onderzoeken waarbij de gevolgen van microplastics op de menselijke gezondheid worden onderzocht.

Waarom zouden we de resultaten van diverse onderzoeken afwachten voor we het probleem bij de bron aan gaan pakken? Het beter scheiden van afval en elkaar aanspreken op ons gedrag aangaande zwerfafval is een kleine moeite en heeft bovendien een positieve invloed op mens en natuur! En het maakt de natuur in het voorjaarszonnetje net een beetje mooier.

Microplastics in de bodem

3 augustus 2020/in Nieuws/door Geofoxx

De onderzoeken naar het voorkomen van plastics en microplastics in zeeën en oceanen zijn inmiddels algemeen bekend. Iedereen kent wel de beelden van vissen en schildpadden verstrikt in het plastic of de maaginhoud van vogels die grotendeels uit plastics bestaan. Minder bekend zijn de gevolgen van microplastics én dat deze microplastics in alle milieucompartimenten, waaronder de bodem, worden teruggevonden.
Microplastics zijn kleine plastic deeltjes met een grootte tussen de 100 nm en 5 mm, zijn zeer slecht afbreekbaar in het milieu en bestaan zowel in vezel- als in korrelvormen. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de gevolgen van microplastics op organismen en het milieu. In onderstaande tabel zijn enkele van deze onderzoeken naar de gevolgen van microplastics in het milieu weergegeven.

Microplastics kunnen op diverse manieren in de bodem terecht komen. Microplastics worden als zodanig geproduceerd voor het gebruik in bijvoorbeeld cosmetische producten en schoonmaakmiddelen (primaire microplastics). Microplastics kunnen ook ontstaan door de afbraak van plastics in kleinere deeltjes (secundaire microplastics). De bronnen voor microplastics zijn divers, bijvoorbeeld vanwege de afbraak van plastics in bermen, de slijtage van autobanden, het gebruik en wassen van synthetische kleding, stof in de lucht afkomstig van synthetische tapijten, landbouwplastics, toepassing van compost en nog veel meer.

Verwacht wordt dat microplastics op niet al te lange termijn een rol gaan spelen bij uit te voeren bodemonderzoeken. Mede om te voldoen aan de zorgplicht, zoals de afgelopen jaren ook bij PFAS het geval is geweest, of vanwege het Besluit bodemkwaliteit waarin staat vermeld dat er nog maar “sporadisch” plastic in toe te passen grond of baggerspecie aanwezig mogen zijn. De term “sporadisch” staat hierbij nog ter discussie.

Wij houden de ontwikkelingen met betrekking tot het voorkomen van (micro)plastics in het milieu nauwlettend in de gaten. Bijvoorbeeld via de Vereniging Kwaliteitsborging Bodembeheer (VKB), door een bijdrage te leveren aan de ‘white paper’ omtrent plastics in het milieu waar de NEN mee bezig is en middels het bijhouden van actuele onderzoeken en wet- en regelgeving. Mocht u meer informatie willen over het voorkomen van microplastics in het milieu, dan kunt u altijd contact met ons opnemen.

Tag Archief van: microplastics

Microplastics in de Arnhemse bodem: vooruitdenken en handelen

Werken aan effectief bodembeheer met de gemeente Arnhem

Microplastics in de bodem: onderzoek en zorgen

Posterpresentatie tijdens International Conference Plastics in Soil

Plastics in organisch materiaal ter verbetering van de bodem

Microplastics in de bodem

Actueel

Staalslakken in de ondergrond, en dan?

Bodembeschermende voorzieningen: Noodzakelijk kwaad of milieubescherming?

Natuurherstel na bodemsanering grootste drugdump

Waarom water vanaf dag één in je ontwikkelplan hoort