Staalslakken in de bodem: welke risico’s zijn er?

Wat zijn staalslakken?
Staalslakken zijn restproducten die ontstaan bij de productie van staal. Vooral LD-slakken (uit het Linz-Donawitzproces) zijn in het verleden veel gebruikt als bouwstof in grond-, weg- en waterbouwprojecten (GWW). Ze bevatten oxiden en metalen zoals calciumoxide, ijzeroxide en soms zware metalen zoals chroom en zink.

Toepassing in de bodem
Onder het Besluit bodemkwaliteit mochten deze materialen worden toegepast als bouwstof, mits aan bepaalde voorwaarden werd voldaan. In de praktijk zijn ze op veel locaties gebruikt in funderingen, ophogingen en andere bodemtoepassingen.

Risico’s van gebruik
Staalslakken kunnen risico’s opleveren voor bodem en (water)bodem. De belangrijkste zijn:

• Uitloging van zware metalen: Stoffen zoals zink, lood, chroom of vanadium kunnen uitspoelen naar grond- of oppervlaktewater.
• Verhoogde pH-waarden: de slakken kunnen een sterk alkalische reactie veroorzaken, wat bodemleven en vegetatie verstoort.

Uit recente rapportages van onder andere ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport) en RIVM (2023) blijkt dat op veel locaties milieuschade is ontstaan of dreigt te ontstaan.

Onderzoek en monitoring
Om risico’s goed in kaart te brengen, is gericht onderzoek nodig:

• Bodem- en wateranalyses: om vast te stellen of metalen uitlogen en of verontreiniging van het grond- of oppervlaktewater optreedt.
• pH-metingen: om te bepalen of de bodem en (grond)water is verzuurd of alkalisch is geworden.

Sanering en aanpak
Blijkt dat staalslakken schade veroorzaken of dreigen te veroorzaken? Dan is sanering nodig.

De aanpak bestaat uit:

• Inventarisatie: in kaart brengen waar het materiaal is toegepast en in welke hoeveelheden.
• Risicobeoordeling: Bepalen of er sprake is van een onaanvaardbaar risico.
• Verwijdering: waar nodig wordt het materiaal afgegraven en afgevoerd naar een erkende verwerker.
• Nazorg: langdurige monitoring door grondwatermetingen of periodieke inspecties.

De verantwoordelijkheid voor sanering ligt vaak bij de toepasser of eigenaar van de locatie. In sommige gevallen bij de overheid, bijvoorbeeld bij nalatigheid of onduidelijke regelgeving.

Werk je aan een locatie waar mogelijk staalslakken zijn toegepast? We helpen graag bij onderzoek, risicobeoordeling en advies over vervolgstappen.